Konu: Avrupa Birliği Dijital Omnibus Düzenleme Paketi kapsamında Yapay Zekâ Yasası’nda yapılması planlanan sadeleştirmeler, yapay/dijital çıplaklaştırma uygulamalarına ilişkin öngörülen yasak ve yüksek riskli yapay zekâ (YZ) sistemleri bakımından planlanan uygulama takvimi

Avrupa Komisyonu, 7 Mayıs 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi arasında Dijital Omnibus Düzenleme Paketi (Digital Omnibus on AI) üzerinde siyasi uzlaşıya varıldığını duyurmuştur. 19 Kasım 2025 tarihinde teklif edilen düzenleme, AB’nin sadeleştirme gündemi kapsamında Avrupa’nın rekabet gücünü artırmayı hedeflemektedir. Paket kapsamında, Yapay Zekâ Yasası’nın (YZ Yasası) işletmeler tarafından uygulanmasının kolaylaştırılması; bununla birlikte vatandaşların güvenliği ve temel hakları bakımından sağlanan koruma düzeyinin korunması amaçlanmaktadır. Henüz yürürlüğe girmiş bir değişiklik bulunmamakta olup siyasi uzlaşıya konu başlıca değişiklikler aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.

1. Yüksek riskli YZ sistemleri için planlanan uygulama takvimi

Siyasi uzlaşı, yüksek riskli yapay zekâ sistemlerine ilişkin kuralların uygulanması bakımından yeni ve daha net bir takvim öngörmektedir. Buna göre biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, göç, iltica ve sınır kontrolü gibi belirli yüksek riskli alanlarda kullanılan YZ sistemlerine ilişkin kuralların 2 Aralık 2027 tarihinden itibaren uygulanması planlanmaktadır. Asansör veya oyuncak gibi ürünlere entegre edilen YZ sistemleri bakımından ise kuralların 2 Ağustos 2028 tarihinden itibaren uygulanması öngörülmektedir.

Bu kademeli uygulama yapısının, teknik standartların ve diğer destekleyici araçların kurallar uygulanmaya başlamadan önce hazır hale getirilmesini sağlaması amaçlanmaktadır.

2. Vatandaş koruması: Yapay/dijital çıplaklaştırma uygulamalarına ilişkin öngörülen yasak

Siyasi uzlaşı, vatandaşların korunmasına yönelik çerçevenin güçlendirilmesini de hedeflemektedir. Bu kapsamda, rıza dışı cinsel içerikli veya mahrem görseller üreten ya da çocuk cinsel istismarı materyali oluşturan yapay zekâ sistemlerinin açıkça yasaklanması planlanmaktadır. “Nudification[1]” olarak anılan yapay/dijital çıplaklaştırma uygulamalarının da bu yasak kapsamına alınması öngörülmektedir.

3. İşletmeler için planlanan sadeleştirme ve yönetişim değişiklikleri

İşletmeler açısından daha sade kurallar ve daha net bir yönetişim çerçevesi oluşturulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda siyasi uzlaşıya konu başlıca düzenlemeler aşağıdaki gibidir:

  • Küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) tanınan belirli kolaylıkların, küçük orta ölçekli şirketleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanmaktadır.
  • YZ Yasası ile AB ürün güvenliği mevzuatı, özellikle Makine Yönetmeliği arasındaki ilişkinin netleştirilmesi ve sektörel kurallar ile YZ kuralları arasındaki mükerrerliğin önlenmesi amaçlanmaktadır.
  • AB düzeyinde bir düzenleyici kontrollü test ortamı dahil olmak üzere, daha fazla yenilikçinin bu tür mekanizmalara erişiminin sağlanması ve YZ çözümlerinin gerçek dünya koşullarında test edilmesine imkân tanınması öngörülmektedir.
  • Komisyon YZ Ofisi’nin denetim yetkilerinin güçlendirilmesi planlanmaktadır. Bu yetkilerin, genel amaçlı modeller üzerine inşa edilen YZ sistemleri ile çok büyük çevrim içi platformlara ve arama motorlarına entegre edilen YZ sistemlerini kapsaması öngörülmektedir.

4. Mevcut destek mekanizmaları

Dijital Omnibus Düzenleme Paketi’nin; YZ Yasası Hizmet Masası ile yüksek riskli sistem sınıflandırması ve şeffaflık yükümlülüklerine ilişkin yayımlanacak kılavuzlar dahil olmak üzere mevcut destek girişimlerini tamamlaması beklenmektedir.

5. Sonraki adımlar

Siyasi uzlaşının ardından Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in düzenlemeyi resmî olarak kabul etmesi gerekmektedir. Resmî kabulün ardından değişikliklerin AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanması ve yayımdan üç gün sonra yürürlüğe girmesi öngörülmektedir. Bu nedenle, mevcut aşamada düzenlemenin yürürlüğe girdiğinden değil, değişikliklerin kabul edilmesi ve yürürlüğe alınmasının planlandığından söz edilmesi daha isabetli olacaktır.

6. Arka plan

Dijital Omnibus Düzenleme Paketi, 19 Kasım 2025 tarihinde teklif edilmiş olup YZ Yasası’nı sadeleştirmeyi ve mevcut koruma düzeyini muhafaza etmeyi hedeflemektedir. Paket; siber güvenlik ve veri alanlarındaki kuralları sadeleştiren diğer dijital omnibus düzenlemeleri, yapay zekâ için yüksek kaliteli veriye erişimi kolaylaştırmayı hedefleyen Veri Birliği Stratejisi (Data Union Strategy) ve Avrupa İş Dünyası Cüzdanları (European Business Wallets) ile birlikte yayımlanmıştır. Bu paket, Komisyon’un AB kurallarını sadeleştirme çalışmaları kapsamındaki yedinci omnibus teklifidir.

7. Değerlendirme ve sonuç

Bu gelişme, AB’ye yönelik yapay zekâ ürün ve hizmetleri sunan şirketler açısından yakından takip edilmesi gereken önemli bir düzenleme sürecine işaret etmektedir. Özellikle yüksek riskli YZ sistemi geliştiren veya AB pazarına sunan işletmelerin, öngörülen uygulama takvimini (2 Aralık 2027/2 Ağustos 2028) dikkate alarak uyum hazırlıklarını planlamaya başlaması tavsiye edilmektedir.

Yapay/dijital çıplaklaştırma ve çocuk cinsel istismarı materyali üreten YZ uygulamalarına ilişkin açık bir yasak getirilmesi planlandığından, bu alanda ürün veya hizmet geliştiren işletmelerin mevcut faaliyetlerini ve ürün yol haritalarını şimdiden değerlendirmesi önerilmektedir.

KVKK uyum süreçleriyle paralel olarak, YZ tabanlı profilleme, biyometrik veri işleme ve otomatik karar alma mekanizmalarına yönelik mevcut veri koruma uygulamalarının gözden geçirilmesi tavsiye edilmektedir. Ayrıca düzenleyici kontrollü test ortamlarından yararlanmak isteyen yenilikçilerin, AB düzeyinde oluşturulması öngörülen yeni imkânları yakından takip etmesi önerilmektedir.

AB Dijital Omnibus Düzenleme Paketi ve yapay zekâ mevzuatına ilişkin detaylı hukuki değerlendirme ile diğer tüm hukuki danışmanlık hizmetleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

[1] Bu belgede “nudification” terimi, bir kişinin fotoğrafının veya görüntüsünün yapay zekâ ya da benzeri dijital tekniklerle, kişinin rızası olmaksızın çıplak veya kısmen çıplak görünecek şekilde dönüştürülmesi ya da bu nitelikte sentetik görüntü üretilmesi anlamında kullanılmıştır.

 

İletişim:

Av. Tuğçe Gültekin

Şirket Ortağı
tugce.gultekin@tr.ey.com
(212) 315 30 00